Precyzyjne wyznaczenie progu słuchowego jest ważne w nowoczesnej diagnostyce audiologicznej, szczególnie u niemowląt i małych dzieci, które nie są w stanie wiarygodnie współpracować podczas badań behawioralnych. W takich sytuacjach ogromne znaczenie zyskują słuchowe potencjały wywołane z pnia mózgu, czyli ABR, które pozwalają obiektywnie ocenić reakcję drogi słuchowej na bodziec dźwiękowy i oszacować próg słyszenia na różnych częstotliwościach. To badanie ma duże znaczenie nie tylko diagnostyczne, ale również terapeutyczne, ponieważ umożliwia szybkie rozpoznanie niedosłuchu i zaplanowanie dalszego postępowania, w tym rehabilitacji słuchu.
Progi słuchowe i badania ABR okiem ekspertów
Tematyce wyznaczania progów słuchowych z wykorzystaniem ABR poświęcono biuletyn MEDINCUS Use of Auditory Brainstem Potentials to Measure Auditory Thresholds: Type of Stimulus and Use of Sedation, przygotowany między innymi przez prof. Piotra H. Skarżyńskiego. To wartościowe opracowanie wyjaśnia znaczenie rodzaju bodźca akustycznego, rolę ABR częstotliwościowo swoistego oraz zasady wykonywania badania bez rutynowego stosowania sedacji.
Zapraszamy do zapoznania się z tym interesującym materiałem.
- Biuletyn październik 2023 plik .pdf, 2.54 MbPobierz
Progi słuchowe: czym są i dlaczego są tak ważne przy badaniu słuchu?
Próg słuchowy to najniższy poziom natężenia dźwięku, przy którym badana osoba jest jeszcze w stanie zarejestrować bodziec akustyczny. W praktyce klinicznej jego wyznaczenie pozwala ocenić, czy pacjent słyszy prawidłowo, a jeśli nie, to jaki jest stopień i konfiguracja ubytku słuchu. To właśnie na podstawie progów słuchowych można planować dalszą diagnostykę, rehabilitację słuchu oraz ewentualne dopasowanie aparatów słuchowych lub innych form wsparcia.
Znaczenie progów słuchowych jest szczególnie zauważalne w przypadku niemowląt i małych dzieci, ponieważ w tej grupie wiekowej szybkie rozpoznanie niedosłuchu wpływa na rozwój mowy, języka i komunikacji. Laryngolodzy podkreślają, że diagnostyka powinna być zakończona w pierwszych miesiącach życia, a rehabilitacja powinna rozpocząć się możliwie jak najwcześniej.
Warto wiedzieć!
Im wcześniej uda się określić próg słuchowy, tym szybciej można wdrożyć postępowanie, które zwiększa szansę dorosłego lub dziecka na prawidłowy dostęp do dźwięków. Ważny jest nie tylko aspekt zdrowotny, ale także komfort życia.
Czym są słuchowe potencjały wywołane z pnia mózgu?
Słuchowe potencjały wywołane z pnia mózgu, czyli ABR, są badaniem elektrofizjologicznym oceniającym odpowiedź drogi słuchowej na bodziec dźwiękowy. Rejestrowany zapis odzwierciedla aktywność struktur od nerwu słuchowego do wyższych odcinków pnia mózgu, dlatego badanie ma duże znaczenie zarówno w ocenie słuchu, jak i w diagnostyce neuroaudiologicznej. Warto podkreślić, że rodzaj użytego bodźca akustycznego wpływa na to, jaki cel diagnostyczny może zostać osiągnięty.
Jeżeli w badaniu wykorzystuje się klik, ABR służy głównie do ogólnej oceny integralności drogi słuchowej. Jeżeli natomiast stosuje się bodźce częstotliwościowo swoiste, takie jak tone burst lub chirp, możliwe jest badanie wrażliwości słuchowej na różnych częstotliwościach i określenie elektrofizjologicznego progu słyszenia. To właśnie z tego powodu ABR jest uznawane za złoty standard w szacowaniu progów słuchowych u niemowląt poniżej 6. miesiąca życia oraz u dzieci, które nie są w stanie przejść wiarygodnej oceny behawioralnej.
Ciekawostka
Tone burst to krótki sygnał dźwiękowy o jednej, ściśle określonej częstotliwości, wykorzystywany podczas badania ABR do precyzyjnego określenia progu słyszenia dla poszczególnych tonów. Dzięki temu możliwa jest dokładniejsza ocena słuchu niż przy zastosowaniu standardowych bodźców szerokopasmowych. Chirp to z kolei specjalnie zaprojektowany bodziec akustyczny stosowany w badaniach elektrofizjologicznych słuchu, który uwzględnia naturalne opóźnienia przewodzenia dźwięków o różnych częstotliwościach w ślimaku. Dzięki temu wywołuje silniejsze i bardziej czytelne odpowiedzi słuchowe niż tradycyjne bodźce typu klik, co może skrócić czas badania i zwiększyć jego dokładność.
Na czym polega wyznaczanie progu słuchowego metodą ABR?
Wyznaczanie progu słuchowego metodą ABR polega na podawaniu bodźców akustycznych o określonym typie i natężeniu oraz obserwacji odpowiedzi elektrofizjologicznych. Celem jest ustalenie minimalnego poziomu odpowiedzi, czyli MRL, osobno dla różnych częstotliwości i dla każdego ucha. Dzięki temu można oszacować próg słuchowy i zestawić go z przyszłymi lub dostępnymi wynikami psychoakustycznymi. Laryngolodzy podkreślają, że dla uzyskania wiarygodnych i powtarzalnych odpowiedzi konieczne są:
- odpowiednie warunki środowiskowe,
- minimalizacja zakłóceń oraz relaks,
- naturalny sen dziecka.
ABR nie musi być wykonywane w znieczuleniu, ponieważ przy właściwym przygotowaniu rodziców i dopasowaniu badania do rytmu snu niemowlęcia często można przeprowadzić je bez sedacji.
FAQ: metoda ABR a progi słuchowe
Czy ABR jest podstawowym badaniem do oceny progów słuchowych u niemowląt?
ABR jest złotym standardem w szacowaniu progów słuchowych u niemowląt i małych dzieci, które nie dają wiarygodnych odpowiedzi w badaniach behawioralnych. To właśnie dlatego badanie ma tak duże znaczenie w diagnostyce wczesnodziecięcej.
Co można ocenić na podstawie częstotliwościowo swoistego ABR?
Badanie pozwala określić elektrofizjologiczne progi słuchowe dla różnych częstotliwości i odnieść je do przyszłego audiogramu tonalnego. W przypadku niedosłuchu umożliwia także ocenę typu, stopnia i konfiguracji ubytku słuchu.
Czy ABR wykonuje się tylko w znieczuleniu?
Badanie nie wymaga rutynowo sedacji ani znieczulenia. Przy odpowiednim przygotowaniu rodziców i zaplanowaniu badania zgodnie z rytmem snu dziecka często można uzyskać dobre warunki rejestracji podczas naturalnego snu.
Kiedy sedacja może być jednak potrzebna przy ABR?
Sedację rozważa się jedynie w wyjątkowych sytuacjach, na przykład gdy rytm snu dziecka jest zaburzony i istnieje ryzyko, że diagnostyka nie zostanie wykonana w odpowiednich warunkach. Taka decyzja wymaga ostrożności, ponieważ środki anestetyczne mogą wpływać na odpowiedzi elektrofizjologiczne i niosą ryzyko dla pacjenta.
Dlaczego warunki badania ABR są tak ważne?
ABR wymaga dobrej jakości zapisu, a ten może zostać zaburzony przez ruch dziecka, napięcie mięśniowe, ruchy gałek ocznych oraz zakłócenia środowiskowe, takie jak szum urządzeń czy zakłócenia sieciowe. To dlatego doświadczony specjalista musi kontrolować zarówno stan pacjenta, jak i parametry techniczne badania.
Czy samo ABR wystarcza do postawienia diagnozy?
Obecnie stosuje się zasadę cross-check, zgodnie z którą diagnoza powinna wynikać ze zgodności różnych metod badania. Oznacza to, że ABR jest bardzo ważnym elementem diagnostyki, ale powinno być interpretowane łącznie z innymi danymi behawioralnymi, elektrofizjologicznymi i elektroakustycznymi.