Elektrofizjologia słuchu to dział audiologii, który ocenia słuch na podstawie zapisu aktywności elektrycznej układu słuchowego w odpowiedzi na dźwięk. Zamiast pytać pacjenta „czy słyszy Pan/Pani dźwięk”, specjalistyczny aparat rejestruje mikroprądy generowane w ślimaku, nerwie słuchowym i pniu mózgu, a właśnie to pozwala wiarygodnie ocenić słyszenie nawet u noworodków, małych dzieci czy osób, z którymi komunikacja na etapie diagnostyki jest utrudniona.
- Biuletyn czerwiec 2022 plik .pdf, 2.09 MbPobierz
Zachęcamy do zapoznania się z treścią biuletynu, której druga część poświęcona jest badaniu elektrofizjologicznemu. To narzędzie dostarczające ważnych informacji na etapie stawiania diagnozy słuchowej. Temat opisany został szczegółowo w biuletynie Report Card przez Milaine Dominici Sanfins and Piotra H. Skarżyńskiego.
Czym jest elektrofizjologia słuchu i kiedy znajduje zastosowanie?
Pod pojęciem elektrofizjologia słuchu kryją się obiektywne metody badania słuchu, które nie wymagają aktywnej odpowiedzi pacjenta. Zamiast subiektywnego „słyszę/nie słyszę”, analizuje się zapis bioelektryczny z drogi słuchowej. Badania te pozwalają ocenić funkcję poszczególnych odcinków układu, od ślimaka, przez nerw słuchowy i pień mózgu, aż po wyższe piętra drogi słuchowej (potencjały korowe).
Elektrofizjologia słuchu znajduje zastosowanie wtedy, gdy klasyczna audiometria tonalna i słowna jest niemożliwa lub niewiarygodna, np. u noworodków, małych dzieci, pacjentów z głęboką niepełnosprawnością. Stosuje się ją także w diagnostyce guzów kąta mostowo-móżdżkowego, neuropatii słuchowej, w różnicowaniu niedosłuchu ślimakowego i pozaślimakowego, a także do precyzyjnego wyznaczania progów słyszenia przed doborem aparatów słuchowych lub implantów.
Jak przebiegają badania elektrofizjologiczne słuchu?
Badania elektrofizjologiczne słuchu przeprowadza się w wyciszonym gabinecie. Pacjent leży lub wygodnie siedzi, a na skórę głowy i okolicę za uszami przykleja się niewielkie elektrody, podobne do tych używanych w EEG. Do uszu podawane są przez słuchawki krótkie dźwięki (kliki) lub tony o różnej częstotliwości i natężeniu, a aparatura rejestruje powstające w odpowiedzi mikrosygnały nerwowe, które po wielokrotnym uśrednieniu układają się w charakterystyczny zapis fal.
W przypadku badania u niemowląt, zwykle wykorzystuje się sen naturalny, a u starszych dzieci czasem stosuje się łagodne uspokojenie farmakologiczne. Dorośli diagnozowani są zaś w stanie czuwania, ale musi odbywać się to w stanie uspokojenia i relaksu.
Warto dodać, że badania elektrofizjologiczne słuchu są nieinwazyjne i bezbolesne. Trwają zazwyczaj od kilkudziesięciu minut do około 1-2 godzin, a wynik np. w postaci krzywej z falami analizuje lekarz audiolog lub specjalista otoneurolog.
Co można wykryć dzięki elektrofizjologii słuchu?
Najważniejszym zastosowaniem ABR/ASSR (tj. bezinwazyjne, obiektywne badanie słuchu) jest określenie progów słyszenia oraz kształtu audiogramu. Jest nim wykres graficzny będący wynikiem badania słuchu. Na podstawie zarejestrowanych odpowiedzi można z dużą dokładnością oszacować rodzaj (przewodzeniowy, odbiorczy, mieszany) i stopień niedosłuchu. Dzięki temu możliwe jest wczesne rozpoznanie nawet znacznego ubytku słuchu u niemowląt i małych dzieci, co ma oczywiście znaczenie dla rozwoju mowy oraz planowania rehabilitacji słuchu i mowy.
Elektrofizjologia słuchu pozwala również wykrywać uszkodzenia pozaślimakowe np. guzy nerwu, zmiany demielinizacyjne w obrębie pnia mózgu, centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego czy neuropatię słuchową, w której otoemisje mogą być prawidłowe, a zapis ABR (Auditory Brainstem Response) wyraźnie nieprawidłowy.
Tego typu badania wykorzystuje się ponadto w monitorowaniu funkcji drogi słuchowej podczas operacji neurochirurgicznych, w ocenie skuteczności implantów ślimakowych oraz w kompleksowej diagnostyce zaburzeń słuchu i mowy.